"Milletçilik" düşünjesi ýa-da Tire parazlyk keseli ! ! !

Maysa, Menin ozum Gaday ahyry, name uchin gadaylara gyz berenokmysh ol dayza ?? Ya ayna maynalaryny dovupdirlermi ??
Bizde gelinde 1 seredilyan tarapy turkmenchilik, turkmen dilini dur bilmesi gerek, menin ejem hem oyde bize edebiyat dilinde gurledyadi, alili dialekt'inde kochede zatda gurleshyadik..
2 Bayram:
Senin ol diyyan gyzlaryn ozlerine Alla diysinler, hushy bar gyzlar beylekilerin arkasyndan yzynda duryp bilmejegi sozi aytmaz...

BAgysla men ony sana diyip aydamok.yone kellame gelen mysal sol boldyda yazdym.Yone sen ondada gynanyp oturma ol dayza bermejek bolsada ol gyz sol gadaya durmusa cykdy.Dogry dal mi?ol gyzyn kakasynyn aytyany?bagtly bolsa masgalalary duziw bolsa bir birlerinem halayan bolsalar.Basga name gerek.Ol gyzam oye gelen wagty goryas.Eyyam birnace yil boldy.Bir oglymy yada gyzymam bar.BAgtlyda gysgaca aytsam.boldyda ene ata ucin oz cagasynyn bagtyndan gymmat zat yokmyka diyyan mena.
Henizem kabir kisiler bar tire parazlyk edyan.Yone menin pikirimce indi gaty onki yaly kop dal.

Ay garaz, shu kynchylyga bizde barhow. Mana galsa-ha shu zatlary agzajagam dal. Yone garrylar yogalsa yashlara tirelere unsem berenoklarmyka diyyan koplench

Viii...Kichke vagtym bashymyzdan gechen 1 vakany aydip bereyin:
1 gun bizin zvonogymyz chalyndy ve men ylgap baryp gapyny achdym velin anyrda 1 telpekli dayi ve garryrak dayza duran ekenler, olar "Jumagul(menin ejem) mollyma shu yerde yashayami?" diyip soradylar, menem ylgap baryp ejemi chagyrdym...Son ejem biraz gurrundesh boldyda ol adamlary icheri aldy, tomus ayi bolany uchin tagt'da oturdylar, kakam zat bilen oturyp gurleshdiler...Menin hem omrumde goren adamym bolmanson ejemin yuregine dushdim "Kimay bul dayi ??" diyip sorap...Ol adamlar shol gun agsham bizde yatdilar ve ertesi gun gidensonlar ejem aydip berdi...Asyl ol mashgala Marly eken, ogullary TDU'da Kakaly 1 gyz bilen soyushipdir, okuvy gutaranlaryna entak 1 ay hem bolmandyr ve oglan ejesini gudachylyga iberipdir, kakasyny hem ejesinin yaninda yoldash...A gyzyn ejesi bolsa olary gapydan hem goymandyr ve "Bizin yat illere berjek gyzymyz yok" diyip goyberipdir...Ol pahyrlar hem name etjeklerini bilman, mugallym adam yagdayimiza dushiner diyip, gonshy golamdan "Shu toverekde mugallyma yashanokmy ?" diyip sorapdyrlar, Ol gonshylaryn kopusi hem menin ejemi tanayalar, sheydip hem bize iberipdirler...Yone son shol gelin bermedik ayalin gyzyny alyp gachdylar, mena begenip gidipdim :D

bizede yaman kop gelyarler.Menin ejem eyyam yaman kop yil bari mollym.sonyn ucinem kabir wagtlar gyzlaryn nahilidigini sorap gelyarler.kabir wagt oglanlaryn nahilidigini sorap gelyarler.kabir wagtam solar yaly diyip gelyarler.Ay hawa mollym bolsalar tanayandyr diyyandirlerda.Ay ejema dogrysyny aytyar.Bilyan bolsanyz guda bolan adamlaryn arasyny bulasdyrmak diyip yrym bardyr.turkmenlerde birini orap gelseler onada gowy zat aytmasan erbet misi n diyyarler.Ay name beydip adamlaryn bagtyny yatyryp.Dogryny aytda.gowy bolsa gowy diy gowy bolmasa gowy dal diy.Sonam birden ol gyzy alsalar yada gyzlaryny berseler senin ustune gelmekden gaytmazlar adamlar dogryny aytmasan.ejem kawagt tanamogam diyyar.Ay naem gelen wagtlary ozleri sorap gelen adamlaryny owup baslayarlarda.Obanyzdaky pylany bey diydi olam bey diydi diyip.Onson olam asly erbet bolsa illerem ol hakda gowy zat aydan bolsa.Name etjek.

Ay mena ejemin onunde telpegimi chykaryan, basym 28 yil bolyar mugallymchylyk edip yorshune...Bazara zada gider yali dal onyn bilen, her adimde 1 adam duryzyp, hal hatyr sorayar 5 minutlap, menem yurek gysgynchlykdan olyan 3-4 metr anirsinda..
Onler hayran galyadim, dashyndan seredaymane ejem bilen yashdash adamlar ona "Salam mollym" diyip gechyaler..Asyl menin ejem 22 yashinda mugallymchylyga bashlanda goni 10-nji synplary okadypdyr, olar hem ondan 4-5 yash kichi bolansonlar indi 44-45 yashlilar hem ona "mollym" diyyaler :)
Yone mugallymchylyk etsen yaman govylay, birgiden gyzyl yalijak okuvchylaryn bolyar...Menin ejemin 1 bespridelshik okuvchysy bardy, her gun 16:30'da meni sadik'den alyp gaydyadi, son hem ejemin kabinetinde yaltanman menin bilen oynap oturyadi, yogsa men 5 yashindaki chagajykdymlay :D Ejem ona hergezek diyyan ekeni gitme diyip, yone ol ovalam okuv okamanson yene-de alyp gaydyadi meni...

menem kawagt hayran galyan.Menin ejemem onynjy klaslary okadyp baslapdyr basda baslanda sonyn ucin onson okadan okuwcylaram gaty ozunden kici dal.Bolsada bas yil oydyan.

Mergen oz ejesine hayran galyar.
Maysa oz ejesine hayran galyar.
Bayram bolsa... Maysa we Mergenin ejelerine hayran galyar :D
Oyun edyanle. Menin kakamam mugallym bolup ishledi. Ony duzuryp gepleshyan barmy yokmy bilemok, sebabi kopden bari mugallym bolup ishlemandi. Ay ozem ayal adamsy bolmanson beyle hamyr-humuram bolyan daldirda...

Ay hovala, erkek adamlar ol kesel yok, men kakam bilen bazara gitsem yzyndan ylgap yetishyadim, elindaki spisogy suyrap, basym-basym aljak zadyny alp gaydyadi..
A ayal mashgalalar bolsa dik duryp gurleshyaler, birgiden salam zat aydyalar, chaga chugalaryn hal yagdayini sorayalar...ay garaz sholara tapyar gurleshmage tema, kosenyan yene biz, gune gargap ichinden "Vahh,Bolay ejeeeee" diyip oturyan :D

kakam bilen bazara gitsen basymrak yorejek bolay.Oye barmaly.Almaly zatlarymyzy alaly.Onson masyna yoraris.kakam bazarda kop galsa 30 minut yada 20 minut.boldy sol bolany.gaty calt aylanyp cykyar.uly bazaram bolsa.
Ay ony aytsam menin jigim bazaryn kowus satylyan yerine barsa yzyna gaytarmak yaman kyn.BAzara akitsen mendenem kop aylanyar.esik almanam halayar.BAzara barsa hokman bir esik almaly yaly oytyan onynky.Oglanam bolsa.

Ay kovusha menin hem keselim :)
Yone men asyl tema gelesim geldi, shu "Nation and Tribe" meselesine...
Menin hemme yazan zatlarymy Alla 2 kelam soz bilen aydipdir, yone men ol ayaty okaman yazanima gora, diymek bu zatlar herkimin vyjdanynda bolaymaly...
Hujurat suresinin 13-nji ayaty:
Ayatyn turkchesi:

Ey insanlar! Şüphe yok ki, biz sizi bir erkek ve bir dişiden yarattık ve birbirinizi tanımanız için sizi boylara ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla haberdâr olandır.

ve inlischesi:

O mankind! We created you from a single (pair) of a male and a female, and made you into nations and tribes, that ye may know each other (not that ye may despise each other). Verily the most honored of you in the sight of Allah is (he who is) the most righteous of you. And Allah has full knowledge and is well acquainted (with all things).

Diymek tireler bolmagymyz yalnish ve bu bozgunchylyk bizin ganymyzda bar zat diymek hem oran yalnish, Alla name etse govy edendir...
2 Bayram: "(not that ye may despise each other)." diyen yeri senin halki yazan gyzlaryna oran govy jogap...

Diymek bizin tire diyen zatlarymyz yalnys bolyarda.yadyma dusdi bir zat tire diyen wagtyn.Bir gun klasda otyrdyk welin (dordunji klasdakam) bir klasdasym sey diydi.Maysa sen kassaklardanmy?menem hawa diydim welin.onson olam baslady KAssak iki ayagy dik bassak.DAli yaly bolup.Ola belki tire dal yone seyle diyyarler.obamyzda.onyn asly ozem kassak.Hemme garyndaslaram kassak.Onson menem kan hicem gaharly daldim welin sol wagt aytdym.name menin ustumden gulyanmi?Aslynda sen kassak.senin garyndaslarynam kassaga.Biza bagsy olam (basga bir tire).
Aslynda biz gocup gelip kassaklaryn arasynda oturamyzson kassak diyyas ozumize.
gorguli yuzi gyzyp gitdi.Hacan indi gorse utanyp gacyp yor.

Ol Kassak diyyanin Taypa bolyar, Tira'nin ichindaki bolunishik...
Yone men Tire diylen zada hemishe'de bir official ve adalatly zat hokmunde garadym...Meni adamlaryn Mergen Orazmuhammedov diyip tanayshi yali, menin gelip chykan tirami hem Alili diyip tanayalar, shaherimi hem Kaka diyip bilyaler, milletimi Turkmen, dovletimide Turkmenistan. Men Turkmendigime,Turkmenistanyn vatandashydygyma,Kakalydygyma,Alilidigime ve Orazmuhammedov Mergen'digime guvanyan, buysanyan,ene-atama ve dovletime sagbolsun aydyan meni shu gune chenli osdurip yetishdirenleri uchin. Yone eger men "Turkmenler beyleki milletlerden BEYIK" ya-da "Alililer ******'den abrayli,beyik" diysem onda milliyetchilik,tireparazlik etdigim bolar..Men shular yali zada duybinden, 100'de 1000% garshy, yone adam 1-nji bilen oz "haddini" bilip son tiresini zadyny bilse govy goryan!

«Halk», «kowum», «millet» ýaly siýasy etnomimleriñ hersi özüne mahsus mana eýe. Kä mahal dar düşünjä eýerýänler, bir milleti «kowum» (köwçümleýin oturan halk) diýseler- mysal üçin Eýranda Türkmenlere «kowum» diýýärler, özüni hondan bäri görýän şaunistler, bir kowmy «millet» derejesine göterýärler. Eýran, ýurduñ ady, emma parslaryñ şaunistik terminologiýasynda bu toprakda ýaşaýanlar, ýeke-täk bir milleti emele getirýär, olam «millet-e iran/ iran milleti». Eýsem, ýagdaý biz Türkmenlerde nähili?
Mälim boşluna görä Türkmenleriñ arasynda birnäçe esasy tire-taýpa bölünşigi bar, olar häzir şulardan ybarat: Ärsary, Salyr, Saryk, Teke, Gökleñ, Ýomut, Çowdur we beylekiler hemmesini yazip oturmayin. Bular şahalara, uruglara hem ownuk tirelere bölünýärler. Sorag şu ýerde, Türkmen başda bitewi bir millet/ halk bolup soñra bölünipmi, ýogsa bu tire-taýpalaryñ birigimeginden Türkmen milleti/ halky emele gelipmi?
Alymlaryñ gelen netijelerine görä Türkmen halky başda bitewi bir millet bolup, soñra dürli jeografiýa, ykdysady we siýasy sebäplere görä dürli taýpalara bölnüpdir. Türkmen başda bitewi bir millet/ halk bolup soñra bölünipmi, ýogsa bu tire-taýpalaryñ birigimeginden Türkmen milleti/ halky emele gelipmi? diýen soraga jogap hökmünde ýene-de şu fakt bar, irki döwür taryhymyzda ýokarda agzalan tire-taýpalaryñ birsine-de duş gelnenok, biz bitewy Türkmen diýilip taryhda yýz galdyrypdyrys

Türkmenleriñ tire-taýpa bölünmegi jeografiýa, ykdysady ýa-da siýasy şertler esasynda emele gelipdir. Bu esasan Mongollaryñ çozunda, 14-nji, 15-nji asyrdan soñra Türkmenlere berilen gysyşlary netijesinde başga ýurtlere göçmekleri sebäpli, şol jebir esasynda bolupdyr, biz bu döwürde ilkinji gezek Türkmenleriñ arasynda täze atlara- has dogrusy bölünşiklere gabat gelýäris. Ýaýlym gözläp bir tarapa gidenleriñ bir ady, bir ýerde ýumak ýaly bolup oturanlaryñ bir ady, gök ýaýlalarda mesgen tutanlaryñ bir ady bolup, dürli tire-taýpalar emele gelip başlapdyr. Abulgazy hanyñ "Şejere Terakime"sinde tire-taýpalaryñ ýönekeý ýerden gelip çykandygy agzalýar. Eserde, "pylanlaryñ hany gara ýagyz, olara Gara-lar", planlara Sary, pylanlar, baý/emir bolany üçin Ýermeli diýlýär…

Bayram:
not ... menin pikirimçe "milletçilik" yagny "umumi milli düşinje" mekdeplerden we çagalar bagyndan bir sapak yali çagalara düşndirilmelimika diyyan ...
( Men tire taypa diyemok "umumy milli düşinje" "türkmençilik" diyyan )

Hm... bolya, yone men shol sapagy goz onume getirip bilemok. Turkmen taryhy gowy sapak, senin aydyanyny bolsa nadip durmusha gechirmeli biljek dal. Hany ayt sapakda nameler barada gurrun bermeli? Haysy temalar bolmaly? BIr kichijegem bolsa planyny chyz

ay nadip etmelem bolsa chagalary oz watanyny soyyan adam edip yetisdirmeli. oz beyiklerini tanatmaly, soydurmeli. yogsam iller napoleondyr beylekidir, oz beyik goryan adamlaryna guwanyp yashayarka bizem shoalra hayran bolup gezyas. emma oz taryhymyzda-da sholardan pes adam yok. in bolmanda dinimizin beyikleri, Sahabeler sholardan mun esse beyik. bir H. Omer yaly yok shol hokumdarlar, bir Osmanly patyshalaryca yok. Emma turklerinem sonky nesillerinde oz taryhyndan utanyp, yewropalylara guwanyp bilyanler kop. bizem etmeli bir zat edip. mugallymlaryn ozleri soyyalermi diyilse, bir zat etmeli velin chaltlashdyrmaly shu ishi. okuwlarda sapak edip gorkezdirmeli. menin pikirimce mugallymlar yeterlik yagdayda dal bolsa onda sholary owreder yaly sapaklary mejbury etmeli. medyada oz taryhy shahsyyetlerimiz hakda gyzykly gepleshikler doretmeli, kopeltmeli. multfilmler doretmeli mysal ucin. taryhy yerleri gezdirip eden zatlary hakda gurrun bermeli. yokmy sheyle beyik adamlar bizde? Bayramalyny gezdirmeli, gurrun bermeli. turkler Canakkaleni gezdiryaler chagalara, shol atalarynyn nameler edip watanyny gorandyklaryny gorkezyaler. yaponlar hiroshimany, nagasakini gezdiryaler. olar yalnyshrak zat hem edyaler. chagalaryna yaponlaryn in beyik milletdigi owredyaler. son dunya sheyle seredip gecyaler. bu yalnysh elbetde. cenini, olcegini gowy olcap etmeli zatlar.

biz 2-nji Jahan ushyndaky gahrymanlary tanadyas, soyuryas. yone bu yeterlik dal. has konelerini, sap turkmenleri, muslumanlary tanatmaly.

Wah garypjan, bizde "Edebiyat" we "Taryh" sapaklary bar, sholarda mugallymlar hyjuwly gurrun berse, azajyk sapak berish metodlaryny uytgetseler sholaram yetikhow!
Gury iki kuplet goshgyny yat tutduryp aytdyrmakda many yok. Bir-iki sapagy yokary klas okuwchylary bilen "pikir alyshyk" sheklinde gechirsen, shol yerde Kerim Aganyn, Magtymgulynyn we sh.m. goshgularyny okap OZ HAZIRKI DURMUSHYMYZ bilen deneshdirip, analizini chagalardan sorasan soymezlermi?! Sozlerini dushundurip, manyny jemelesen bolmazmy? Sineklap oturan mugallym dine goshgy yat tutduryp, ozem irkilip otursa sen 1 dal, 100 sany watanchylyk temasynda sapak girizsenem okuwchylar "gitdim eshek, geldim eshek" sheklinde bosh gidip, bosh gelerler. Yone gatnap yorerler shol sapaklara...
Taryh sapagam sheyle, sapak berish sheklini uytgetmeli! Mugallymlaryn anyny uytgetmeli! Mugallymyn lakamy "nol" bolsa ondan beyle zada garashmak kyn bolya...